Prawo Medyczne

Odpowiedzialność lekarza za błędy popełnione przez personel medyczny – kiedy lekarz odpowiada za cudze działania?

31.08.2026

Proces leczenia pacjenta zazwyczaj angażuje wiele osób – lekarzy, pielęgniarki, ratowników medycznych i innych członków personelu. Pojawia się więc istotne pytanie: czy lekarz może odpowiadać za błąd popełniony przez inną osobę?

Lekarz a odpowiedzialność za działania personelu

Co do zasady odpowiedzialność lekarza ma charakter indywidualny. Sam fakt, że jest on lekarzem prowadzącym, dyżurnym czy ordynatorem, nie oznacza automatycznie odpowiedzialności za wszystkie działania pozostałego personelu.

Zgodnie z art. 4 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, dostępnymi metodami i środkami oraz z należytą starannością. Obowiązek ten może obejmować nie tylko prawidłowe wykonanie procedury, ale również monitorowanie stanu pacjenta, analizowanie wyników badań i odpowiednią reakcję na jego pogorszenie.

Odpowiedzialność za brak nadzoru

Lekarz może ponosić odpowiedzialność za skutki błędu innego członka personelu, jeżeli sam nie dopełnił ciążących na nim obowiązków. Nie chodzi wówczas o odpowiedzialność za cudze zachowanie, lecz o odpowiedzialność za własne działanie lub zaniechanie. Przykładowo, jeżeli lekarz posiadał informacje wskazujące na zagrożenie dla pacjenta, miał obowiązek zareagować, a mimo to nie podjął koniecznych działań, jego odpowiedzialność może być rozważana niezależnie od tego, kto bezpośrednio popełnił błąd.

Zakres obowiązków zależy przy tym od funkcji lekarza, organizacji pracy oraz konkretnej sytuacji. Nie każdy lekarz odpowiada za każdy błąd podległego personelu. Konieczne jest ustalenie, czy miał on obowiązek podjęcia określonego działania i czy miał rzeczywistą możliwość zapobieżenia negatywnym skutkom.

Odpowiedzialność karna

Jeszcze bardziej rygorystyczne zasady obowiązują przy odpowiedzialności karnej.

W przypadku narażenia pacjenta na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu zastosowanie może znaleźć art. 160 Kodeksu karnego.

Nie wystarczy jednak wykazanie, że doszło do błędu i że pacjent poniósł negatywne konsekwencje. Należy ustalić, jakie konkretne zachowanie lub zaniechanie lekarza doprowadziło do powstania albo zwiększenia zagrożenia oraz czy można przypisać mu wymaganą przez prawo winę.

Samo pełnienie funkcji przełożonego osoby, która popełniła błąd, nie przesądza zatem o odpowiedzialności karnej lekarza.

Odpowiedzialność cywilna szpitala

Należy również odróżnić odpowiedzialność osobistą lekarza od odpowiedzialności podmiotu leczniczego.

Na podstawie art. 430 Kodeksu cywilnego podmiot powierzający wykonanie czynności osobie podlegającej jego kierownictwu może odpowiadać za szkodę wyrządzoną przez tę osobę przy wykonywaniu powierzonej czynności.

Oznacza to, że błąd popełniony przez członka personelu może skutkować odpowiedzialnością szpitala, nawet jeżeli odpowiedzialność konkretnego lekarza wymaga odrębnej oceny.

Kto rzeczywiście odpowiada za błąd?

W sprawach dotyczących błędów medycznych nie wystarczy ustalenie, kto bezpośrednio wykonał wadliwą czynność.

Konieczna jest analiza całego procesu leczenia – dokumentacji medycznej, zakresu obowiązków poszczególnych osób, organizacji dyżuru, procedur oraz sposobu przekazywania informacji o stanie pacjenta.

Dopiero wtedy można ustalić:

kto miał obowiązek podjąć określone działanie, czy miał realną możliwość jego wykonania oraz czy jego działanie lub zaniechanie pozostawało w związku z powstałą szkodą albo zagrożeniem dla pacjenta.

Lekarz nie odpowiada automatycznie za cudzy błąd. Może jednak odpowiadać za własne zaniechanie, jeżeli miał obowiązek zareagować i realną możliwość zapobieżenia skutkom nieprawidłowego działania.